Werktijden, pauze en vrij

Zo gaat het in Nederland, in gewoon Nederlands. Dit onderwerp heeft 5 korte lessen in Vloertaal Werkregels: een verhaal, de regel, en dan kies je zelf wat je doet.

Oefen dit in Vloertaal →

Je rooster en je werktijden

Je kent de grenzen voor werktijden. Ook voor jongeren. Je weet dat het rooster op tijd moet komen.

Hooguit 12 uur per dienst. Ben je jonger dan 18? Dan minder.

De wet zegt: hooguit 12 uur per dienst.

En hooguit 60 uur in één week.

Ben je 16 of 17? Dan hooguit 9 uur per dienst.

Je werkgever laat je werktijden meestal 4 weken van tevoren weten.

Waar of niet waar?

Een dienst van 13 uur mag meestal niet. Waar. De wet zegt: hooguit 12 uur per dienst. En hooguit 60 uur in één week. Over een langere tijd moet het gemiddeld minder zijn. Voor nachtdiensten en jongeren zijn de regels strenger.
Malik is 17. Hij mag in het restaurant werken tot middernacht. Niet waar. Ben je 16 of 17? Dan mag je niet werken tussen 23.00 en 6.00 uur. Je werkt hooguit 9 uur per dienst. En hooguit 45 uur per week. Je schooltijd telt daarbij mee.

Onthoud: Hooguit 12 uur per dienst. Ben je jonger dan 18? Dan minder.

Pauze

Je weet wanneer je recht hebt op pauze, en hoe lang.

Meer dan 5,5 uur werken? Dan heb je recht op pauze.

Werk je meer dan 5,5 uur? Dan krijg je minstens 30 minuten pauze.

Werk je meer dan 10 uur? Dan minstens 45 minuten.

Ben je 16 of 17? Dan krijg je al pauze na 4,5 uur.

Pauze is je recht. Dat staat in de wet.

Waar of niet waar?

Werk je meer dan 5,5 uur? Dan heb je recht op pauze. Waar. Werk je meer dan 5,5 uur? Dan krijg je minstens 30 minuten pauze. Dat mag ook 2 keer 15 minuten. Werk je meer dan 10 uur? Dan minstens 45 minuten. Ben je 16 of 17? Dan krijg je al pauze na 4,5 uur.
Je baas betaalt je pauze altijd. Niet waar. Pauze is vaak onbetaald. Dat hangt af van je contract of cao. In je pauze hoef je niet te werken. Je mag dan echt stoppen.

Onthoud: Meer dan 5,5 uur werken? Dan heb je recht op pauze.

Overwerk en nee zeggen

Je kunt nee zeggen tegen extra uren. Je houdt je overuren bij.

Overwerk? Schrijf de uren op, met datum en tijd.

Je moet niet altijd overwerken. Het hangt af van je contract en je cao.

Schrijf je extra uren op, met datum en tijd.

Check daarna je loonstrook.

Krijg je extra uren contant, buiten je loonstrook om? Dat is zwart werk.

Waar of niet waar?

Je moet altijd overwerken als je baas het vraagt. Niet waar. Het hangt af van je contract en je cao. Bij een noodgeval moet je soms wel. Maar jouw situatie telt ook mee. Bijvoorbeeld zorg voor een kind.

Onthoud: Overwerk? Schrijf de uren op, met datum en tijd.

Vrij vragen en verlof

Je vraagt vrij op tijd en op papier. Je weet wat je doet bij een noodgeval.

Vraag vrij op tijd, en altijd op papier of in de app.

Vraag vrij op tijd en op papier.

Je werkgever moet in principe ja zeggen.

Zegt hij nee? Dat moet hij binnen 2 weken op papier laten weten.

Vroeg je het op papier, en zegt je werkgever binnen 2 weken niets? Dan is je vakantie goedgekeurd.

Bij een noodgeval mag je meteen weg. Laat het wel meteen weten.

Waar of niet waar?

Werk je 5 dagen per week? Dan heb je minstens 20 vrije dagen per jaar. Waar. Je krijgt minstens 4 keer zoveel vrije dagen als je dagen per week werkt. Je cao geeft vaak meer. Vrije dagen van de wet vervallen meestal op 1 juli van het jaar erna. Wil je vrij voor een feestdag, zoals het Suikerfeest of Kerst? Vraag die dag op tijd aan.

Onthoud: Vraag vrij op tijd, en altijd op papier of in de app.

Kinderen en zorg

Je weet dat er verlof is voor een zwangerschap, een baby en een ziek kind. Je vraagt het op tijd.

Zwanger, een baby of een ziek kind? Vraag op tijd welk verlof je hebt.

Ben je zwanger? Je werkgever mag je daarom niet ontslaan.

Je krijgt verlof voor en na de bevalling.

Je partner krijgt ook verlof bij de geboorte.

Is je kind ziek? Dan kun je vaak zorgverlof krijgen.

Hoeveel en hoe lang? Kijk op rijksoverheid.nl of in je cao.

Waar of niet waar?

Dewi is zwanger. Haar baas mag haar daarom ontslaan. Niet waar. Je werkgever mag je niet ontslaan omdat je zwanger bent. Een tijdelijk contract niet verlengen om die reden, mag ook niet. Je vertelt het op je werk als je er klaar voor bent. Maar wel op tijd voor je verlof.
Verandert je inkomen of je opvang? Geef het door voor je kinderopvangtoeslag. Waar. Kinderopvangtoeslag is geld van de overheid voor de opvang van je kind. Hoeveel je krijgt, hangt onder meer af van je inkomen. Verandert er iets? Geef het meteen door via Mijn toeslagen. Anders moet je later misschien veel terugbetalen.

Onthoud: Zwanger, een baby of een ziek kind? Vraag op tijd welk verlof je hebt.

Goed om te weten

Werkregels is nog een bètaversie. De uitleg is nog niet nagekeken door een expert. Zie je een fout? Mail naar hoi@vloertaal.nl. Vloertaal geeft algemene informatie. Het is geen juridisch advies. Regels kunnen veranderen. Bijgewerkt: oktober 2026. Gaat het om jouw situatie? Vraag je werkgever, een vakbond of het Juridisch Loket. Deze regels gelden in Nederland. In België zijn veel regels anders.

Andere onderwerpen

Alle werkregels

Oefen dit in Vloertaal →