Werktijden, pauze en vrij

Zo gaat het in België, in gewoon Nederlands. Dit onderwerp heeft 5 korte lessen in Vloertaal Werkregels: een verhaal, de regel, en dan kies je zelf wat je doet.

Oefen dit in Vloertaal →

Je uurrooster en je werktijden

Je kent de grenzen voor werktijden, ook voor jongeren. Je weet waar je uurrooster staat.

Meestal hooguit 8 uur per dag en 38 uur per week.

De wet zegt: meestal hooguit 8 uur per dag.

En gemiddeld 38 uur per week.

Soms mag het langer. Dat staat dan in de afspraken van je sector.

Je uurrooster staat in het arbeidsreglement. Dat zijn de regels van je bedrijf.

Waar of niet waar?

Een dienst van 13 uur mag meestal niet. Waar. Normaal werk je hooguit 8 uur per dag. Soms mag het langer, met afspraken van je sector. Maar 13 uur is bijna altijd te lang. Na je werk heb je recht op 11 uur rust.
Malik is 17. Hij mag in het restaurant werken tot middernacht. Niet waar. Ben je jonger dan 18? Dan werk je meestal niet tussen 20 uur en 6 uur. In de horeca mag het soms iets later. Maar tot middernacht mag niet.

Onthoud: Meestal hooguit 8 uur per dag en 38 uur per week.

Pauze

Je weet wanneer je recht hebt op pauze, en hoe lang.

Werk je meer dan 6 uur? Dan heb je recht op pauze.

Werk je meer dan 6 uur? Dan krijg je pauze.

Zegt je sector niets anders? Dan is dat minstens een kwartier.

Ben je jonger dan 18? Dan krijg je al pauze na 4,5 uur.

Pauze is je recht. Dat staat in de wet.

Waar of niet waar?

Werk je meer dan 6 uur? Dan heb je recht op pauze. Waar. Werk je meer dan 6 uur? Dan krijg je pauze. Zegt je sector niets anders? Dan is het minstens 15 minuten. Ben je jonger dan 18? Dan krijg je al na 4,5 uur een half uur pauze.
Je baas betaalt je pauze altijd. Niet waar. Pauze is meestal niet betaald. Dat hangt af van je contract of je sector. In je pauze hoef je niet te werken. Je mag dan echt stoppen.

Onthoud: Werk je meer dan 6 uur? Dan heb je recht op pauze.

Overuren en nee zeggen

Je weet wanneer overuren mogen en wat je ervoor krijgt. Je houdt je overuren bij.

Overuren? Schrijf de uren op, met datum en tijd.

Overuren mogen alleen in bepaalde gevallen. Bijvoorbeeld bij extra veel werk.

Je krijgt dan meestal overloon: minstens de helft extra.

Soms krijg je die uren later vrij. Dat heet inhaalrust.

Schrijf je extra uren op. Kijk daarna je loonbrief na.

Krijg je extra uren cash, zonder loonbrief? Dat is zwartwerk.

Waar of niet waar?

Je moet altijd overuren doen als je baas het vraagt. Niet waar. Dat hangt af van de reden. Bij een ongeval of dringend werk moet je soms wel. Vrijwillige overuren kies je zelf. Jouw situatie telt ook mee, zoals zorg voor een kind.

Onthoud: Overuren? Schrijf de uren op, met datum en tijd.

Vrij vragen en verlof

Je weet hoeveel vakantie je hebt. Je vraagt vrij op tijd. Je weet wat je doet bij een noodgeval.

Vraag vrij op tijd, en altijd op papier of in de app.

Je vakantiedagen hangen af van je werk in het vorige jaar.

Begin je net met werken? Vraag naar Europese vakantie.

Vraag vrij op tijd en op papier. Spreek de data af met je baas.

Bij een noodgeval mag je meteen weg. Laat het wel meteen weten.

Waar of niet waar?

Werkte je vorig jaar voltijds, 5 dagen per week? Dan heb je meestal 20 vakantiedagen. Waar. Je vakantiedagen hangen af van je werk in het vorige jaar. Werkte je het hele jaar voltijds? Dan heb je 20 dagen. Je sector geeft soms meer. Werkte je vorig jaar nog niet? Vraag naar Europese vakantie.

Onthoud: Vraag vrij op tijd, en altijd op papier of in de app.

Kinderen en zorg

Je kent je verlof bij zwangerschap, een baby of een ziek kind.

Zwanger, een baby of een ziek kind? Vraag op tijd welk verlof je hebt.

Ben je zwanger? Je werkgever mag je daarom niet ontslaan.

Je krijgt verlof voor en na de bevalling. Dat heet moederschapsrust.

Je partner krijgt geboorteverlof.

Wil je minder werken voor je kind? Vraag naar ouderschapsverlof of tijdskrediet.

Hoeveel en hoe lang? Vraag het je ziekenfonds, de RVA of een vakbond.

Waar of niet waar?

Esra is zwanger. Haar baas mag haar daarom ontslaan. Niet waar. Je werkgever mag je niet ontslaan omdat je zwanger bent. Je vertelt het op je werk als je er klaar voor bent. Vanaf dan ben je extra beschermd. Tijdens je verlof krijg je geld van je ziekenfonds.
Woon je met je kind in Vlaanderen? Dan krijg je het Groeipakket. Waar. Het Groeipakket is geld voor je kind, van de Vlaamse overheid. Voor de geboorte vraag je het startbedrag aan. Daarna komt het basisbedrag vanzelf. Sommige toeslagen hangen af van je inkomen.

Onthoud: Zwanger, een baby of een ziek kind? Vraag op tijd welk verlof je hebt.

Goed om te weten

Werkregels is nog een bètaversie. De uitleg is nog niet nagekeken door een expert. Zie je een fout? Mail naar hoi@vloertaal.nl. Vloertaal geeft algemene informatie. Het is geen juridisch advies. Regels kunnen veranderen. Bijgewerkt: oktober 2026. Gaat het om jouw situatie? Vraag je werkgever, een vakbond of het justitiehuis. Deze regels gelden in België. In Nederland zijn veel regels anders.

Andere onderwerpen

Alle werkregels in België

Oefen dit in Vloertaal →